نگهداری و تمیز کردن کیف و کفش چرم مصنوعی
کیف و کفش چرم مصنوعی (چرم صنعتی) به دلیل ظاهر یکدست، تنوع رنگ و نگهداری آسان‌تر نسبت به چرم طبیعی، بین خریداران محبوب است. اما «آسان‌تر» به معنای «بی‌نیاز از مراقبت» نیست. بعد از چند ماه استفاده‌ی روزانه، لک، خط‌وخش، چین‌خوردگی و در نهایت ترک‌خوردگی و پوسته‌شدن سطح می‌تواند ظاهر کیف و کفش را خراب کند. خبر خوب این است که بیشتر این مشکلات با چند عادت ساده و مواد در دسترس قابل پیشگیری یا کنترل است. در این مقاله می‌بینیم نگهداری و تمیز کردن کیف و کفش چرم مصنوعی را چطور انجام دهیم و چه کارهایی را هرگز نباید بکنیم.
جواب کوتاه: سطح چرم مصنوعی را بعد از هر بار استفاده با دستمال نرم و کمی مرطوب پاک کنید و بلافاصله خشک نمایید. از حرارت مستقیم (بخاری، آفتاب، سشوار)، حلال و الکل قوی، اسکاچ و مواد سایشی دور بمانید. کفش و کیف را در محیط خشک و خنک، با فرم‌دهنده یا کاغذ داخلشان نگه دارید و هر چند وقت یک‌بار به آن‌ها استراحت بدهید. قبل از هر ماده‌ی تازه، آن را روی نقطه‌ی کوچک و پنهان امتحان کنید.
فهرست مطالب
چرم مصنوعی چیست و چرا مراقبت می‌خواهد؟
چرم مصنوعی معمولاً از یک پایه‌ی پارچه‌ای ساخته می‌شود که روی آن لایه‌ای پلاستیکی (مثل پی‌یو یا پی‌وی‌سی) پوشانده‌اند. این لایه سطح صاف، رنگ یکنواخت و مقاومت نسبی در برابر لکه می‌دهد؛ اما:
- هوا به آن راه ندارد؛ بنابراین رطوبت و عرق می‌تواند داخل کفش بماند.
- در برابر حرارت و نور شدید خورشید سفت و شکننده می‌شود.
- تاخوردن مداوم در یک نقطه (مثل محل خم شدن پنجه‌ی کفش) باعث ترک می‌شود.
- الکل، استون و حلال‌ها لایه‌ی سطحی را حل یا مات می‌کنند.
پس مراقبت از چرم مصنوعی بیشتر یعنی «اذیت نکردن سطح» تا «تغذیه کردن» آن؛ برخلاف چرم طبیعی که نیاز به کرم و روغن مخصوص دارد. اگر مطمئن نیستید کیف یا کفش شما چه جنسی دارد، توضیحات محصول یا برچسب داخلی را بخوانید.
مراقبت روزانه
- بعد از استفاده پاک کنید: گرد و خاک را با دستمال خشک و نرم بگیرید. اگر روی سطح لکه‌ی تازه است، همان لحظه جمعش کنید.
- رطوبت داخل کفش را خارج کنید: کفش را شب‌ها باز بگذارید، بند و زبانه را شل کنید و اگر داخلش نم دارد، با دستمال خشک یا کاغذ مچاله خشکش کنید.
- یک روز در میان از یک جفت کفش استفاده نکنید: اگر امکانش هست دو جفت را به نوبت بپوشید؛ استراحت دادن به کفش عمرش را بیشتر می‌کند.
- کیف را روی زمین کثیف نگذارید: قلاب کیف یا یک سطح تمیز بهتر از کف مترو و اتوبوس است.
- کیف را بیش از ظرفیت پر نکنید: کشیدگی دوخت و زیپ باعث چین و ترک در لبه‌ها می‌شود.
تمیز کردن قدم‌به‌قدم
وسایل لازم
- دو دستمال نرم میکروفایبر (یکی برای تمیز کردن، یکی برای خشک کردن)
- آب ولرم
- مقدار کمی صابون ملایم یا شامپوی بچه (بدون مواد سایشی)
- مسواک نرم برای درز و عاج کفش
مراحل
- یک نقطه‌ی کوچک و پنهان را (مثلاً داخل کیف یا پشت کفش) با محلول رقیق امتحان کنید و اگر تغییر رنگ یا مات شدن دیدید، ادامه ندهید.
- دستمال را در آب و صابون رقیق فرو ببرید، کاملاً بچلانید و سطح را با حرکات دایره‌ای ملایم پاک کنید.
- برای درزها و عاج زیره از مسواک نرم استفاده کنید؛ فشار ندهید.
- با دستمال دوم که فقط کمی مرطوب است، اثر صابون را بردارید.
- بلافاصله با دستمال خشک و نرم سطح را خشک کنید.
- بگذارید کیف یا کفش در هوای اتاق کامل خشک شود (بخش «خشک کردن درست»).
| مشکل | راه پیشنهادی | اشتباه رایج |
|---|---|---|
| گرد و خاک | دستمال خشک و نرم | استفاده از برس سخت |
| لک آب و گل تازه | دستمال کمی مرطوب، سپس خشک کردن | سابیدن لک |
| لک چربی تازه | گرفتن چربی با دستمال کاغذی، سپس صابون ملایم | مالیدن چربی روی سطح |
| خط و خش سطحی | مالیدن آرام با انگشت یا دستمال نرم | استفاده از سشوار |
| لک جوهر | تمیز کردن سریع با دستمال مرطوب؛ لک‌های سمج را به متخصص بسپارید | مالیدن الکل و حلال |
| بوی ناخوشایند داخل کفش | باز گذاشتن در هوای آزاد و جاذب رطوبت | اسپری قوی روی رویه |
لک‌ها و مشکلات رایج
خط‌وخش و سایش
خط‌وخش سطحی گاهی با مالیدن ملایم بهتر دیده می‌شود. برای بهبود ظاهر، بعضی محصولات مخصوص چرم مصنوعی (مثل واکس بی‌رنگ یا اسپری براق‌کننده‌ی مناسب چرم مصنوعی) در بازار هست؛ در هر حال حتماً دستورالعمل سازنده را بخوانید و روی بخش پنهان امتحان کنید.
چروک و چین
چین پنجه‌ی کفش طبیعی است. فرم‌دهنده یا کاغذ مچاله داخل کفش بعد از استفاده، از عمیق شدن چین جلوگیری می‌کند. برای کیف هم پر نگه داشتن آن با یک پارچه یا کاغذ نرم کمک می‌کند فرمش حفظ شود.
رنگ‌پریدگی و لکه‌ی نور
نور مستقیم آفتاب باعث تغییر رنگ و سفت شدن چرم مصنوعی می‌شود. از قرار دادن کیف و کفش کنار پنجره‌ی آفتاب‌گیر یا روی داشبورد ماشین پرهیز کنید.
پوسته شدن و ترک‌خوردگی
وقتی لایه‌ی پلاستیکی از پایه جدا می‌شود، معمولاً راه‌حل خانگی پایداری ندارد. بهترین کار پیشگیری است: دوری از حرارت، پرهیز از حلال و خشک نگه داشتن. اگر پوسته شدن شروع شده است، بهتر است کفش را برای تعمیر تخصصی ببرید.
باران، برف و نم زمستان
پاییز و زمستان بیشترین آسیب را به کفش و کیف چرم مصنوعی می‌زنند. چند نکته:
- در روز بارانی، کفش با زیره‌ی عاج‌دار و ضخیم را انتخاب کنید و از ورود آب به داخل کفش جلوگیری کنید.
- بعد از بازگشت به خانه، سطح کفش را سریع با دستمال خشک کنید. نمک و گل جاده اگر روی سطح بماند، لکه و سفیدک می‌اندازد.
- برای لکه‌ی نمک، دستمال را با آب و کمی سرکه‌ی رقیق (حدود یک به یک) مرطوب کنید، سطح را آرام پاک کنید و بلافاصله با آب تمیز و دستمال خشک آن را بگیرید. حتماً قبلاً روی نقطه‌ی پنهان امتحان کنید.
- برف را قبل از ورود به خانه از کفش بتکانید.
- کفش خیس را روی بخاری و شوفاژ نگذارید.
خشک کردن درست
این بخش از همه مهم‌تر است. چرم مصنوعی تحمل حرارت مستقیم را ندارد:
- کفش را باز کنید، بند را شل و زبانه را جدا کنید.
- داخل کفش را با کاغذ روزنامه یا کاغذ جاذب مچاله پر کنید تا رطوبت را بگیرد و فرم را حفظ کند؛ کاغذ را بعد از چند ساعت عوض کنید.
- کفش را در جای خشک و دارای جریان ملایم هوا، دور از بخاری، آفتاب و سشوار بگذارید.
- کیف خیس را خالی کنید، داخلش را با پارچه خشک کنید و باز بگذارید.
- تا خشک شدن کامل، دوباره از آن استفاده نکنید.
نگهداری بلندمدت
وقتی کفش یا کیفی را مدتی استفاده نمی‌کنید (مثلاً کفش‌های تابستانی در زمستان):
- اول تمیز و کاملاً خشکش کنید.
- داخل کفش را با کاغذ بدون جوهر یا فرم‌دهنده پر کنید.
- کیف را با پارچه‌ی نرم یا کاغذ پر کنید تا فرمش حفظ شود و بند و دسته‌ها را داخل آن بگذارید تا چین نیفتد.
- از پلاستیک نایلونی دربسته استفاده نکنید؛ پارچه‌ی نخی یا کیسه‌ی مخصوص بهتر است چون هوا عبور می‌کند.
- جای نگهداری خشک، خنک و دور از نور مستقیم باشد.
- کیف و کفش را روی هم قرار ندهید؛ وزن باعث چین و تغییر فرم می‌شود.
- کیف سفید و روشن را جدا از کیف تیره و رنگی نگه دارید تا رنگ منتقل نشود.
براق نگه داشتن و رنگ
برای چرم مصنوعی لازم نیست از کرم‌ها و روغن‌های چرم طبیعی استفاده کنید؛ بسیاری از آن‌ها جذب نمی‌شوند و فقط روی سطح می‌مانند و جذب گرد و خاک می‌کنند. برای ظاهر بهتر:
- دستمال میکروفایبر خشک با حرکات سبک، سطح را براق‌تر نشان می‌دهد.
- اگر محصول مخصوص چرم مصنوعی می‌خرید، مقدار کمی روی دستمال بریزید، نه مستقیم روی کیف.
- به توصیه‌های رایج «روغن زیتون» یا «وازلین» اعتماد نکنید؛ این‌ها برای چرم طبیعی مطرح می‌شوند و روی چرم مصنوعی ممکن است لکه ایجاد کنند.
- برای رنگ‌های روشن (بژ، کرم، سفید)، تمیز کردن مرتب مهم‌تر است چون لکه زودتر دیده می‌شود.
کارهایی که نباید کرد
- شستن در ماشین لباسشویی یا زیر آب جاری شدید.
- استفاده از الکل، استون، تینر، سفیدکننده یا مواد سایشی.
- خشک کردن با سشوار، بخاری یا آفتاب مستقیم.
- سابیدن لکه‌ی تازه با اسکاچ.
- نگهداری در کیسه‌ی نایلونی دربسته برای مدت طولانی.
- استفاده‌ی روزانه‌ی پیوسته از یک جفت کفش بدون استراحت.
- مالیدن مواد خانگی ناشناخته بدون امتحان روی نقطه‌ی پنهان.
برنامه‌ی ساده‌ی نگهداری
| بازه | کار |
|---|---|
| هر بار بعد از استفاده | پاک کردن گرد و خاک، باز گذاشتن کفش برای تهویه |
| هفته‌ای یک‌بار | تمیز کردن با دستمال مرطوب، چک کردن زیپ و دوخت |
| ماهی یک‌بار | تمیزکاری کامل با آب و صابون ملایم، چک کردن بند و سگک |
| تغییر فصل | تمیز و خشک کردن کامل، پر کردن با کاغذ و نگهداری در جای مناسب |
نمونه کیف و کفش‌ها
جدول زیر چند مدل از کیف‌های زنانه و بوت و نیم‌بوت را نشان می‌دهد که با دانستن نکته‌های بالا، راحت‌تر می‌توان از آن‌ها نگهداری کرد. جنس هر محصول را در صفحه‌ی خودش بخوانید.
| محصول | نکته‌ی نگهداری |
|---|---|
| کیف دستی و دوشی بژ چرم صنعتی ضرب‌دار | رنگ روشن؛ لکه را سریع پاک کنید. |
| کیف دوشی مشکی مینیمال مستطیلی | سطح ساده؛ با دستمال خشک و نرم تمیز می‌شود. |
| کیف توت مشکی با کیف پول و اسکارف | داخل را خالی نگه دارید تا فرم حفظ شود. |
| نیم‌بوت مشکی پاشنه ۴ سانتی سگک‌دار زیپی | بعد از باران، سطح و زیپ را خشک کنید. |
| نیم‌بوت مشکی زیره ضخیم ساق‌دار بندی و زیپ‌دار | داخل ساق را باز و خشک نگه دارید. |
| ونس اسلیپ‌آن چرمی کلاسیک تخت لژدار | روی زیره‌ی عاج‌دار از مسواک نرم استفاده کنید. |
برای راهنمای خرید نیم‌بوت و اینکه چه جنس و زیره‌ای برای زمستان مناسب‌تر است، راهنمای خرید نیم‌بوت زنانه برای پاییز و زمستان را بخوانید.
کیف و نیم‌بوت زمستانی را ببینید
پرسش‌های متداول
چرم مصنوعی را می‌شود با آب و صابون شست؟
بله، با دستمال کمی مرطوب و صابون ملایم؛ اما خیس کردن کامل یا شستن در لباسشویی توصیه نمی‌شود.
از واکس کفش معمولی روی چرم مصنوعی می‌شود استفاده کرد؟
بهتر است نه، مگر اینکه روی محصول نوشته شده باشد برای چرم مصنوعی مناسب است. بیشتر واکس‌ها روی سطح باقی می‌مانند و جذب نمی‌شوند.
چطور از ترک خوردن جلوگیری کنیم؟
از حرارت و آفتاب مستقیم دور نگه دارید، حلال نزنید، بعد از استفاده خشک کنید و فرم کیف و کفش را با پر کردن حفظ کنید.
کفش چرم مصنوعی داخلش عرق می‌کند، چه کنم؟
جوراب نخی بپوشید، کفش را روزها به نوبت استفاده کنید و بعد از هر بار باز و در جای خشک بگذارید. کفی قابل تعویض هم کمک می‌کند.
لک کیف سفید یا بژ را چطور پاک کنیم؟
لکه‌ی تازه را سریع با دستمال مرطوب و صابون ملایم پاک و بلافاصله خشک کنید. لک‌های سمج و قدیمی را با مواد قوی تمیز نکنید؛ ممکن است سطح خراب شود.
چرم مصنوعی را چند وقت یک‌بار باید تمیز کرد؟
گرد و خاک را هر بار و تمیزکاری کامل را حدود ماهی یک‌بار، یا هر وقت کثیف شد.
جمع‌بندی
نگهداری از کیف و کفش چرم مصنوعی ساده است اگر چند اصل را رعایت کنید: تمیز کردن ملایم با دستمال نرم، خشک کردن به‌موقع و دور از حرارت، پرهیز از حلال و مواد سایشی و نگهداری درست با پر کردن فرم. با چند دقیقه مراقبت در هفته می‌توانید ظاهر کیف و کفش خود را مدت‌ها حفظ کنید. اگر قصد خرید کفش جدید برای زمستان دارید، راهنمای خرید نیم‌بوت زنانه و برای ست کردن آن با کیف، ست کیف و کفش زنانه را ببینید.
کیف و کفش مناسب هر فصل